Wzory na wierzchołek paraboli
Dla f(x) = ax² + bx + c, gdzie a ≠ 0, wierzchołek ma współrzędne (p, q). Możesz obliczyć p = −b/(2a), a następnie q = f(p).
Wzory
Współrzędna p wierzchołka
p = -b/2a
Współrzędna q wierzchołka
q = - Δ /4a
Postać kanoniczna
y = a(x - p)² + q
Przykład
Dla f(x) = x² − 4x + 3 mamy p = 4/2 = 2 oraz q = f(2) = 4 − 8 + 3 = −1. Wierzchołek to (2, −1).
Uważaj na błąd
Nie odczytuj p z wyrażenia x − p bez zmiany znaku: w (x − 2)² mamy p = 2.
Monotoniczność po obu stronach wierzchołka
Dla a > 0 parabola maleje do wierzchołka i rośnie od niego; dla a < 0 jest odwrotnie. Definicje poniżej dotyczą dwóch argumentów z rozpatrywanego przedziału.
Funkcja rosnąca
x₁ < x₂ ⇒ f(x₁) < f(x₂)
Funkcja malejąca
x₁ < x₂ ⇒ f(x₁) > f(x₂)
Przykład: f(x) = (x − 2)² jest malejąca na (−∞, 2] i rosnąca na [2, +∞).
Sprawdź się
Jaka jest współrzędna p dla f(x) = x² − 6x + 2?
Wybierz odpowiedź.
Zadania CKE do tego wzoru
- 2023 czerwiec, zadanie 14 – Znak współrzędnej p = −b/(2a) pomaga wybrać wykres paraboli.
- 2026 marzec, zadanie 12 – Obliczenie wierzchołka z postaci ogólnej oraz pola trójkąta.
- 2025 maj, zadanie 31 – Maksymalizacja pola prostopadłościanu za pomocą wierzchołka paraboli.