Proste równoległe i prostopadłe – współczynniki
Dwie proste w postaci kierunkowej są równoległe, gdy ich współczynniki kierunkowe są równe; są prostopadłe, gdy ich iloczyn wynosi −1.
Wzory
Warunek równoległości prostych
a₁ = a₂
Warunek prostopadłości prostych
a₁ · a₂ = -1
Przykład
Prosta y = 2x + 1 jest równoległa do y = 2x − 3 i prostopadła do y = −x/2 + 4, ponieważ 2 · (−1/2) = −1.
Uważaj na błąd
Reguły dla współczynników kierunkowych nie opisują prostej pionowej w postaci y = ax + b. Prosta pionowa jest prostopadła do poziomej.
Jak znaleźć współczynniki?
W postaci y = ax + b współczynnik a jest widoczny wprost. Dla dwóch punktów o różnych współrzędnych x oblicz go jako iloraz różnic.
Postać kierunkowa
Współczynnik kierunkowy na podstawie dwóch punktów
a = (y₂ - y₁)/(x₂ - x₁)
Przykład: Punkty (1, 1), (3, 5) dają a = (5 − 1)/(3 − 1) = 2; prosta prostopadła ma a = −1/2.
Ile punktów wspólnych mają wykresy?
Dla prostych w postaci kierunkowej różne współczynniki kierunkowe dają jeden punkt wspólny. Przy równych współczynnikach różne wyrazy wolne dają proste równoległe bez punktów wspólnych, a równe wyrazy wolne tę samą prostą.
Zapis układu dwóch równań (postać ogólna)
A₁x + B₁y = C₁; A₂x + B₂y = C₂
Warunek jednego rozwiązania układu (postać kierunkowa)
a₁ ≠ a₂
Warunek braku rozwiązań układu (postać kierunkowa)
a_1 = a_2 \; \; b_1 b_2
Warunek nieskończenie wielu rozwiązań (postać kierunkowa)
a_1 = a_2 \; \; b_1 = b_2
Przykład: y = 2x + 1 i y = 2x − 3 nie mają punktu wspólnego; y = 2x + 1 i y = −x + 1 przecinają się raz.
Sprawdź się
Jaki współczynnik ma prosta prostopadła do y = 4x + 2?
Wybierz odpowiedź.
Zadania CKE do tego wzoru
- 2015 maj, zadanie 19 – Prostopadłość dwóch prostych z parametrem w równaniach.
- 2016 maj, zadanie 20 – Warunek prostopadłości prostych zależnych od parametru.
- 2021 maj, zadanie 9 – Warunek równości współczynników kierunkowych dla prostych równoległych.