Wzory

Wzór na procent składany

K to wartość początkowa, p to zmiana procentowa w jednym okresie, a n to liczba okresów. Każda zmiana dotyczy wartości z poprzedniego okresu. Przy stałym spadku o p% użyj czynnika 1 − p/100.

Wzory

Procent składany

Kₙ = K · (1+p/100)ⁿ

Przykład

Kapitał 1000 zł przy wzroście o 5% w każdym z dwóch okresów wynosi 1000 · 1,05² = 1102,50 zł. Przykład pomija podatki i opłaty.

Uważaj na błąd

Dwa wzrosty po 5% nie oznaczają wzrostu łącznie o 10%, bo druga zmiana jest liczona od nowej wartości.

Zmiana w jednym okresie

Czynnik wzrostu lub spadku opisuje jeden okres. Przy jednakowej zmianie powtarzasz mnożenie przez ten sam czynnik.

Zamiana procentu na ułamek

p% = p/100

Wartość po wzroście o p procent

a · (1+p/100)

Wartość po spadku o p procent

a · (1-p/100)

Przykład: Wzrost o 4% daje czynnik 1,04, a spadek o 4% daje czynnik 0,96.

Jak odczytywać potęgę?

Wzory na iloczyn, iloraz i potęgowanie służą porównaniu wartości po różnych liczbach okresów. Przy dzieleniu i ujemnym wykładniku podstawa musi być niezerowa.

Potęga o wykładniku naturalnym

a^n = a a a_n\ czynników

Potęga o wykładniku zero

a⁰ = 1, a ≠ 0

Potęga o wykładniku ujemnym

a⁻ⁿ = 1/aⁿ, a ≠ 0

Mnożenie potęg o tej samej podstawie

aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ

Dzielenie potęg o tej samej podstawie

aᵐ/aⁿ = aᵐ⁻ⁿ, a ≠ 0

Potęgowanie potęgi

(aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ

Przykład: Po łącznie pięciu okresach czynnik wynosi 1,05² · 1,05³ = 1,05⁵. Przed pierwszym okresem 1,05⁰ = 1.

Ile okresów potrzeba?

Przy pytaniu o czas wzrostu można przekształcić równanie Kₙ/K = qⁿ logarytmami: dla K > 0 i q > 0, q ≠ 1 dostajemy n = log(Kₙ/K)/log(q). W zadaniu o pełnych okresach interpretuj wynik zgodnie z poleceniem.

Definicja logarytmu

_a b = x a^x = b, a>0,\ a 1,\ b>0

Logarytm potęgi

logₐ xⁿ = n logₐ x, x>0

Zamiana podstawy logarytmu

logₐ b = (log_c b)/(log_c a), c>0, c ≠ 1

Przykład: Dla Kₙ = 4K oraz q = 2 otrzymujemy n = log₂4 = 2.

Logarytmowanie i podstawy

Gdy obliczasz liczbę okresów, logarytmy pomagają przekształcać iloczyny i ilorazy. Wzory wymagają dodatnich argumentów; podstawa logarytmu musi być dodatnia i różna od 1.

Logarytm z jedynki

logₐ 1 = 0

Logarytm z podstawy

logₐ a = 1

Logarytm iloczynu

logₐ(xy) =logₐ x +logₐ y, x,y>0

Logarytm ilorazu

logₐx/y =logₐ x -logₐ y, x,y>0

Tożsamość logarytmiczna

a^(logₐ b) = b

Logarytm dziesiętny

log b =log₁₀ b

Logarytm naturalny

ln b =log_e b

Przykład: log₂(8/2) = log₂8 − log₂2 = 3 − 1 = 2, co odpowiada równości 2² = 4.

Sprawdź się

Przez jaki czynnik mnożymy kapitał po jednym wzroście o 5%?

Wybierz odpowiedź.

Zadania CKE do tego wzoru

Powiązane wzory

Pełna notatka: Procenty · Kalkulatory