Wzory

Ciąg geometryczny: wzór na wyraz i sumę

Każdy kolejny wyraz ciągu geometrycznego otrzymujemy przez mnożenie przez stały iloraz q. Wzór na sumę z mianownikiem 1 − q wymaga q ≠ 1; dla q = 1 suma to n · a₁.

Wzory

Wzór na wyraz ogólny

aₙ = a₁ · qⁿ⁻¹

Suma n wyrazów, gdy q różne od 1

Sₙ = a₁ · (1-qⁿ)/(1-q)

Suma n wyrazów, gdy q równe 1

Sₙ = n · a₁

Przykład

Dla a₁ = 2 i q = 3 cztery pierwsze wyrazy to 2, 6, 18, 54. Ich suma wynosi 80.

Uważaj na błąd

Nie wolno dzielić przez 1 − q, gdy q = 1. Wtedy wszystkie wyrazy są równe pierwszemu.

Iloraz i trzy wyrazy

Iloraz q obliczamy z kolejnych wyrazów, gdy poprzedni jest niezerowy; kwadrat środkowego wyrazu równa się iloczynowi skrajnych.

Definicja ilorazu ciągu

q = aₙ₊₁/aₙ, aₙ ≠ 0

Własność trzech kolejnych wyrazów

aₙ² = aₙ₋₁ · aₙ₊₁

Przykład: Dla 2, 6, 18: q = 6/2 = 3 oraz 6² = 2 · 18.

Uwaga na zakres sumy

To osobne rozszerzenie względem sumy skończonej: suma nieskończonego szeregu geometrycznego istnieje przy |q| < 1.

Warunek istnienia sumy nieskończonej

Suma nieskończonego ciągu geometrycznego

S = a₁/(1-q)

Przykład: 2 + 1 + 1/2 + … = 2/(1 − 1/2) = 4.

Pierwiastek przy wyznaczaniu ilorazu

Potęgi i pierwiastki pomagają wyznaczyć iloraz, gdy znane są wyrazy oddzielone kilkoma krokami. Przy podanych wzorach zachowaj warunki z zapisu i uwzględnij oba znaki rozwiązania równania q² = c, gdy c > 0.

Pierwiastek arytmetyczny stopnia n

[n]a = b b^n = a, a 0,\ b 0

Potęga iloczynu i ilorazu

(ab)ⁿ = aⁿ bⁿ, (a/b)ⁿ = aⁿ/bⁿ, b ≠ 0

Potęga o wykładniku wymiernym

a^ mn = [n]a^m, a > 0

Pierwiastek z iloczynu i ilorazu

[n]ab = [n]a [n]b, [n] ab = [n]a [n]b,\ a,b 0,\ b 0

Przykład: Jeśli a₃/a₁ = 9, to q² = 9 i q = 3 lub q = −3; dodatkowy warunek może wykluczyć jedno rozwiązanie.

Sprawdź się

Ile wynosi a₃ dla a₁ = 2 i q = 3?

Wybierz odpowiedź.

Zadania CKE do tego wzoru

Powiązane wzory

Pełna notatka: Ciąg geometryczny · Kalkulatory